Maandelijks archief: maart 2014

Overstromingen, polders en kaarten

Studiemiddag Vereniging van Waterstaatsgeschiedenis 28-02-2014

Op deze studiemiddag op de VU, onder leiding van professor Petra van Dam, hadden wij een eerste en prettige kennismaking met de Vereniging van Waterstaatsgeschiedenis. Aanwezigen van de middag waren onder andere leden van de vereniging, vertegenwoordigers van waterschappen, het Zuiderzeemuseum en vele andere liefhebbers voor watererfgoed. De vereniging organiseert meerdere malen per jaar een bijeenkomst. Deze bestaan uit studiemiddagen waarbij projecten en studies worden uitgewisseld, daarnaast worden er lezingen, symposia en excursies georganiseerd. Eerstvolgende excursie zal op 5 juni, tevens de 50e excursie!, in Utrecht worden gehouden.

De middag begon met een presentatie van archivaris Jan de Bruin van het Westfries Archief (www.westfriesarchief.nl). Zijn hoofdvraag was waarom er geen polders op sommige oude kaarten staan. Naar aanleiding van een van zijn vondsten, een oude kaart van Johannes Dou, laat hij zien dat kenmerken van oude kaarten soms klakkeloos werden overgenomen terwijl die kenmerken al verdwenen waren. Daarnaast vielen polders soms onder verschillende bestuurlijke eenheden, wat het karteren van de polders lastiger maakte.

Archeoloog Michiel Bartels vertelde over het archeologisch onderzoek van de Zuiderdijk bij Hoorn (www.archelogiewestfriesland.nl). Met behulp van dit onderzoek is de ouderdom en het verloop van de dijk achterhaald, welke bewoning er rondom de dijk was en uit welk materiaal de dijk bestaat. Een leerpuntje tijdens het project was dat aannemers weinig aandacht hebben voor archeologisch onderzoek. Veel gevonden objecten werden niet gedocumenteerd of zelfs vernietigd.

Beide bovenstaande sprekers waren ook te zien in het TV programma Nederland in 7 Overstromingen van de NTR in aflevering 2.

Tijdens de pauze kregen we als WaterHeritage de gelegenheid onze nieuwe poster te presenteren. Mevrouw van Dam attendeerde de aanwezigen op de poster en in de pauze konden wij geïnteresseerden te woord staan. We kregen veel positieve feedback.

Na de pauze vertelde afstudeerstudent Merle Vogels over de ontwikkeling van hulpverlening na watersnoodrampen in de 19e en 20e eeuw. Door de actieve betrokkenheid van de Koning en de oprichting van de Nationale Rampenfonds kwam er steeds meer directe hulp om het leven van de slachtoffers sneller te hervatten.

Spreker Bertus Wouda vertelde het verhaal over de dijken bij Spakenburg. De vele overstromingen van dit gebied, de bestuurlijke conflicten en het gebrek aan geld maakten het onmogelijk de dijken op te hogen. Na decennialange discussies over wel of niet een dijkverhoging was de bevolking van Spakenburg genoodzaakt zich aan te passen aan het waterrijke gebied.

Als laatste kwam Otto Knottnerus aan het woord. Zijn presentatie van oude historische kaarten liet zien dat deze kaarten niet veel zeggen over de geografische werkelijkheid, maar vooral voor politieke doeleinden werden gebruikt en om de burgers zich met de stad of streek te identificeren.

Het was een leerzame middag waarbij we veel kennis werd uitgewisseld. De Vereniging van Waterstaatsgeschiedenis heeft er zelfs een aantal nieuwe leden bij gekregen!

Advertenties

Waarheen met digitale landschapsdata?

Netwerkdag Historisch Cultuurlandschap 14 februari 2014

Met 4 man sterk hebben we deze informele en ontspannen middag bezocht, georganiseerd door het Netwerk Historisch Cultuurlandschap (nhc.mixxt.com). De netwerkdag met als thema Data en landschap werd gehouden in het moderne gebouw van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort.

Hoewel watererfgoed niet direct onderwerp van gesprek was, is ontsluiting en gebruik van data voor elk thema interessant. We hebben veel nieuwe ideeën opgedaan en zijn ons bewust geworden van de rol die we als informatieleverancier zullen spelen: nieuwe systemen zullen niet te ambitieus opgezet worden en de gebruikersgroepen zullen meebeslissen!

Zowel de benadering van de overheid als de praktijk van wetenschapper en ondernemer kwam aan bod. Henk Baas gaf een inleiding in de geschiedenis van cultuurhistorische kartering in Nederland. Daarna kreeg de bijeenkomst een international karakter. De Vlaming Koen van Daelen gaf een kijkje in de ontsluiting van data bij onze zuiderburen (https://geo.onroerenderfgoed.be). Interessant hierbij was de relatie die gelegd is tussen cultuur en natuur, een uitgangspunt dat zeer bruikbaar is voor waterlandschappen. Onze oosterburen waren vertegenwoordigd met het initiatief KuLaDig (Kultur, Landschaft, Digital, www.kuladig.de). Vervolgens gingen we weer terug naar Nederland en de wereld na KiCH (Kennisinfrastructuur Cultuurhistorie) door Kees Hendriks. Doel van de RCE is om de erfgoedzorg in Nederland, die voortaan op decentraal niveau uitgevoerd wordt, beter te laten functioneren door ondersteuning voor de ambtenaren en professionals.

Na een korte pauze kwamen vervolgens onderzoekers en ondernemers aan bod. Jan Neefjes ging in op het geografisch informatiesysteem (GIS) Histland, Sophie Visser op de gebruikerskant van informatie en informatiesystemen en Ewoud van Arkel demonstreerde de Agriwiki.

Aan het eind van de middag werd het publiek gevraagd mee te denken over het RCE-project Landschapsatlas: wie zou doelgroep moeten zijn, hoe zou het systeem eruit moeten zien en in welke vorm regel je het eigendom/beheer? Helaas was er niet veel tijd voor deze discussie, maar we blijven de ontwikkelingen volgen.

Tot slot volgde een uitsmijter van de top 100 historisch-geografische elementen (http://www.arcgis.com/apps/MapTour/index.html?appid=22d913aa26fa44b9bf672e6cb90124bb&webmap=38768115769d434e8e4024f48b72e568). Er wordt nog gezocht naar een 100e plaats: wij roepen natuurlijk iedereen op  een waterlocatie te noemen!