Maandelijks archief: december 2014

Netwerkdag Historisch Cultuurlandschap 6 november 2014

Deze keer vond de netwerkdag plaats binnen het programma van de internationale conferentie Cheriscape bij de RCE in Amersoort. Hierdoor was het gezelschap leuk divers en internationaal.

Het programma van de dag bestond uit een vrij kort sprekersgedeelte dat als inleiding diende voor het uitgebreide excursieprogramma. Tracy Metz (journalist en auteur over urban issues) opende de reeks met haar visie op het Nederlandse landschap. Zelf groeide ze op in de Mohave desert en Los Angeles, Californië, en leerde ze in Nederland dat landschap ook in (hoogte)details kan zitten. Natuurlijk kwam de relatie van Nederland met water uitgebreid ter sprake (waarbij vooral de Nederlandse organisatiewijze met bv waterschappen uniek is), maar ook onze maakbaarheidsgedachte van natuur was haar opgevallen. Naar aanleiding van een vraag uit het publiek maakte ze nog de opmerking dat het geloof van de Nederlanders in het ‘systeem’ veel groter is dan bv in de VS en dat het moeilijk is om een gedeelde veiligheidsverantwoordelijkheid tussen burger en overheid te bewerkstelligen.

Vervolgens sprak Koos Bosma (onderzoeker van 20ste-eeuwse architectuur en stedenbouw) over de Noordoostpolder met zijn typisch geplande inrichting, die toch per dorp verschilt, en de geselecteerde bevolking. Hij deelde zijn visies op de toekomst van de polder (luchtbasis?) en de gevolgen van plaatsing als UNESCO-werelderfgoed op de mogelijkheden voor het oplossen van de huidige problemen (beperkend). Leuk weetje: afstanden waren bepaald door naar de hoeveelheid benzine die in een tank van een bromfiets paste.

Erik Luiten (landschapsarchitect en momenteel Rijksadviseur voor Landschap en Water) introduceerde de Nieuwe Hollandse Waterlinie die een illustratie geeft van de verschuiving in benadering van het behouden van cultureel erfgoed. Tot 2001 was de linie zeer gefragmenteerd, maar inmiddels is de linie een ‘familie van verschillende individuen’ geworden.

Omdat Annika Hesselink (manager bij het nationaal project Ruimte voor Rivieren) helaas ziek was, nam Hans Renes dit gedeelte voor zijn rekening. Hij nam ons mee in het project Ruimte voor de Rivier dat gebaseerd is op het idee dat hogere dijken niet genoeg bescherming gaan bieden tegen het steeds hogere water. Deze dijkverhogingen hebben daarnaast een grote impact op de bevolking en zorgen voor een verlies van charme van de omgeving. Daarom wordt nu geprobeerd meer ruimte voor de rivieren te geven. Dit heeft echter automatisch tot gevolg dat er minder ruimte voor urbanisatie is. Het project loopt al een aantal jaren en heeft al een aantal meer of minder aansprekende resultaten opgeleverd (Munnikenland, Waalsprong, Deventer, Ruimte voor de Lek).

Om half 11 stonden de bussen klaar om ons naar de Noordoostpolder, het rivierengebied (oa. de Blauwe Kamer) en de Nieuwe Hollandse Waterlinie te brengen. Ik had me opgegeven voor het rivierengebied en heb genoten van de uitzichten vanaf de Heimenberg, de filosofische beschouwingen rondom natuurontwikkeling en cultuurhistorie in de Blauwe Kamer en de prachtig gerenoveerde steenfabriek in de uiterwaarden bij Wageningen.

Auteur: Alette van den Hazelkamp

Advertenties

Te Kampen met erfgoed & water 31 okotber

Het symposium over watererfgoed in Kampen vond plaats in de Broederkerk. Kampen is trots op haar rijke waterhistorie. Het water van de IJssel heeft de stad veel gebracht. Over de relatie tussen de IJssel en Kampen werd een mooi animatiefilmpje vertoond, gemaakt door Douwe Dijkstra. Deze animatie is te zien in het Stedelijk Museum van Kampen.

Tracey Metz (journalist en auteur van o.a. ‘Zoet & Zout’) sprak over hoe de Nederlander leeft met het water. Nederland heeft geleerd om water te bedwingen, maar ook in ons land hebben we dat nog niet altijd onder de knie. Tracey Metz was tijdens een rondwandeling in Kampen opgevallen dat bij het treinstation van Kampen de relatie met het water onzichtbaar is gebleven. Ze vond de waterkering in de oude Stadspoort en de hoogwaterbrigade, waarbij de bewoners betrokken worden bij het omgaan met water, wel hele mooie voorbeelden van waterbeheersing. Als laatste werd opgemerkt dat in de toekomst de evacuatieplannen naar de burgers toe duidelijk moeten worden gecommuniceerd. Ze zijn er wel, maar niet iedereen weet van het bestaan af.

In het filmpje over de Hoogwaterbrigade werd nogmaals benadrukt hoe belangrijk het is dat burgers zich betrokken voelen bij de water(problematiek). In de jaren ’90 heeft Kampen de waterkering versterkt en daarbij gebruik gemaakt van de bestaande historische stadsmuur. Bij hoogwater worden meer dan 100 vrijwilligers opgeroepen om binnen 1,5 uur de schotbalken en vloedplanken te plaatsen. Bewoners van Kampen vinden het fijn zo hun steentje bij te kunnen dragen.

Spreker Ruut van Paridon (landschapsarchitect) benadrukte in zijn lezing de ‘meerlaagse veiligheid’. Het is niet meer van deze tijd om alleen de dijken op te hogen, maar er moet ook worden gekeken naar: preventie, duurzame ruimtelijk inrichting en rampenbestrijding. Als voorbeeld liet hij zijn project bij de IJsseldelta zien waar voor de waterveiligheid gebruik werd gemaakt van de bestaande zandrug in het landschap. Dit is een bottum-top project waarbij bewoners werden betrokken.

Ellen Vreengoor (programmaleider cultuurhistorie en wateropgaven, RCE) vertelde dat cultuurhistorie nog lang niet altijd in nieuwe plannen word meegenomen. Door cultuurhistorie vanaf het begin bij projecten te betrekken kunnen deze meer draagvlak van betrokkenen krijgen, sneller en goedkoper worden voltooid en geven vaak veel mooiere eindcreaties.

Daarna werd het boek ‘650 jaar geschiedenis van Polder Mastenbroek’ van Albert Corporaal gepresenteerd en werd de ochtend afgesloten door een heerlijke lunch van streekproducten.

In het middagprogramma stonden excursies langs de waterkering van de binnenstad, een tochtje over de IJssel, een rondrit door de polders van het Nationaal Landschap IJsseldelta en het Kampereiland op het programma..  Aan het einde werd nog een demonstratie van de hoogwaterbrigade gegeven, (zie foto?)!

Na de excursies stond Stichting WaterHeritage met een stand, waarbij we een mooie gelegenheid hadden om over onze werkzaamheden met belangstellenden te praten.

Aan het einde van de dag werd de BNG erfgoedprijs 2014 uitgereikt. Van de genomineerden gemeenten (Midden Delfland, Rhenen, Bergen op Zoom en Coevorden) werd gemeente Bergen op Zoom als winnaar uitgeroepen. Volgens de juryvoorzitter James van Lidth de Jeude is: “Bergen op zoom met haar straatbeeld, pleinenplan, stadstuinen en herbestemmingen een stad die haar verouderend uiterlijk tot in de puntjes blijft verzorgen. Het is een gemeente die op veel erfgoedborden tegelijk schaakt en die breed, bestendig en bewust bezig is met haar erfgoed.”