Maandelijks archief: augustus 2015

WaterHeritage abroad: Sri Lanka

De zomer is hét moment om er op uit te gaan en nieuwe plekken te ontdekken. In binnen- of (ver) buitenland. Dit jaar stond voor mij Sri Lanka op het reisplan, een prachtig eiland voor de zuidkust van India.

Sri Lanka kent afwisselende landschappen, indrukwekkende bouwwerken, tropische temperaturen, gastvrije bevolking en een mix aan culturen. Het land heeft ook een rijke en bewogen geschiedenis, met verschillende bezettingen en oorlogen, een belangrijke handelspositie en veel migratie. De Portugezen bezetten het land in de 16e eeuw, de Nederlanders halverwege de 17e eeuw en de Engelsen begin 19e eeuw. In het land zijn dan ook sporen van de Europese bezettingen te vinden. Zo wordt er bijvoorbeeld op veel plekken Engelse zwarte thee (met melk en suiker) geschonken, in het landschap zie je forten en kanalen door Nederlanders gebouwd,  en in het westen veel katholieke kerken die herinneren aan de Portugese tijd. Sri Lanka kent daarnaast een lange geschiedenis met veel legendes en mystieke verhalen. Deze rijke geschiedenis maakt dat Sri Lanka anno 2015 acht Unesco sites bezit:

Cultuur

  1. Oude Stad van Polonnaruwa(1982)
  2. Oude Stad van Sigiriya(1982)
  3. Gouden Tempel van Dambulla(1991)
  4. Oude Stad van Galle en zijn vestingwerken(1988)
  5. Heilige stad Anuradhapura(1982)
  6. Heilige Stad van Kandy(1988)

Natuur

  1. Centrale Hooglanden van Sri Lanka (2010)
  2. Sinharaja Forest Reserve(1988)

 Dutch canal_Negombo_foto Nelleke Manschot   

Zicht op een kanaal in Negombo, van oudsher een belangrijke handelsroute voor de Nederlanders om specerijen te vervoeren. Tegenwoordig wordt nog maar een klein deel van het kanaal gebruikt, en dan als haven. Foto: Nelleke Manschot

Maar bovenal maakte het eeuwenoude irrigatiesysteem van Sri Lanka een grote indruk. Een systeem dat uit noodzaak is ontstaan, innovatief is doorontwikkeld en zijn betekenis door de tijd heen heeft bewezen.

Sri Lanka kent lange droge periodes en korte hevige regenseizoenen. Het groeizame klimaat biedt kansen voor grote oogsten, mits er water is. Zonder kunstmatige opslag van water zou het menselijk bestaan in de droge gebieden (centrale noorden) van Sri Lanka onmogelijk zijn geweest. De waterbehoefte voor de landbouw is daarbij groot, omdat rijst het hoofdvoedsel was (en nog steeds is). De teelt geschiedt in waterterrassen en is alleen mogelijk door veel en voldoende aanvoer van water. Om de terrassen van water te voorzien werd neerslag opgevangen in reservoirs. Vanaf ongeveer de 6e eeuw voor Christus begon men met het bouwen van de eerste reservoirs en het irrigeren van gronden. Per dorp werden kleinschalige reservoirs gebouwd met een eenvoudig kanaal-systeem. Later is dit doorontwikkeld tot het tank-irrigatie systeem.

Main agro-climate zones of Sri Lanka    schematic_tank_irrigation_system_dhammasena_2010_sri lanka

Afbeelding: Main agro-climate zones of Sri Lanka Afbeelding: Sociale organisatie van het tank-irrigatie-systeem, toegepast in de ‘Dry zone’ van  Sri Lanka

De ontwikkeling van het irrigatiesysteem in Sri Lanka is uniek in de wereld. In de 6e eeuw voor Christus kende het land al grote aarden dammen (elf mijl lang en zeventig voet hoog) en een reservoir van 17 miljoen m3. De kennis en kunde van Singalese ingenieurs is ook zichtbaar in de uitvinding van sluizen, zoals bijvoorbeeld de ‘Biso Kotuwa’. Er zijn meer sluistypen bekend in de Singalese beschaving, maar dit is de bekendste. Er worden verschillende functies aan dit sluistype toegekend. De Biso Kotuwa werd in Sri Lanka gebruikt ter regulatie van het waterniveau in het reservoir. De uitvinding van deze sluis is gedateerd in de periode tussen de 4e eeuw voor Christus tot de 1e eeuw na Christus.

Biso Section copy

Typical section through a Biso Kotuwa (bron: http://udithawijesena.blogspot.nl/2014/05/biso-kotuwa.html)

En de ‘Biso Kotuwa’ functioneert nog steeds. Mede dankzij deze uitvindingen kon het irrigatiesysteem worden doorontwikkeld en werd het geprofessionaliseerd door de eeuwen heen.

Vandaag de dag heeft Sri Lanka ongeveer 10.000 dorpreservoirs. Daarnaast heeft Sri Lanka 59 gigantische reservoirs verdeeld in dertien districten in de ‘Dry Zone’. De reservoirs behoren nu nog steeds tot de mooiste en grootste werken van hun soort in de wereld. En het complexe irrigatiesysteem is ook altijd nog van levensbelang voor Sri Lanka.

excursions-3_ugaescapes_Wewa_Anuradhapura 

Bijschrift: Foto van Unesco site Anuradhapura en een van de grote reservoirs bij de stad, genaamd Tissa Wewa.

De stad Anuradhapura is omringd door drie grote reservoirs. Gebouwd om water op te slaan dat gebruikt werd om de omliggende bouwgronden te irrigeren. De grootste van deze reservoirs is Nuwara Wewa, ligt ten oosten van de stad en verspreid zich over een gebied van 120 km2. De bouw startte 20 jaar BC en het werd uitgebreid door de latere koningen. In het zuidwesten ligt het 160 ha groot Tissa Wewa, gebouwd door Devanampiya Tissa. En in het noorden ligt het oudste reservoir van de stad: het 120 ha groot Basawakkulama. Hiervan wordt gezegd dat de oorsprong terug gaat tot de vierde eeuw voor Christus.[1]

Ons land, Nederland, staat bekend om haar dijken en polders, maar zo heeft elk land een eigen relatie met water. Zo ontdekte ik afgelopen zomer de kanalen, dammen (dijken) en reservoirs van Sri Lanka. Watererfgoed vind je over de hele wereld. Elkaars ervaringen en expertise wereldwijd delen is waardevol voor onze toekomst in het leven met water.

Een mooie (na)zomer, vol met historische ontdekkingen, toegewenst!

Nelleke Manschot

Lees meer over het irrigatiesysteem in Sri Lanka:

[1] 2014, Eyewitness Travel Sri Lanka.

Advertenties