Water en vuur? Een kruithuis als watererfgoed

In 1916 overstroomden grote delen van gebieden die grensden aan de Zuiderzee. Deze overstromingen waren de directe aanleiding voor de definitieve besluitvorming en uitvoering van de afsluiting van deze ondiepe binnenzee. In 1932 was de Afsluitdijk gereed. Het waterpeil van het daardoor ontstane IJsselmeer kon nu worden beheerst.  Zwakke dijken langs de voormalige Zuiderzee hoefden niet meer verder te worden versterkt, met name daar waar de Noordoostpolder werd aangelegd zonder randmeer.

Maar 1916 was niet de eerste ernstige overstroming. Noordwest Overijssel bijvoorbeeld werd in 1776 en 1825 ook al zwaar getroffen. Het meest tot de verbeelding sprekend is nog altijd dat in eerstgenoemde jaar het dorpje Beulake definitief van de kaart verdween. Op vele plaatsen waren de dijken tussen Vollenhove en Kuinre doorgebroken. Ter plaatse van die doorbraken ontstonden dan zulke diepe kolken dat de te herstellen dijk er omheen moest worden gelegd. Deze bochten in de dijk om de zogenoemde wielen zijn op de kaart en in het landschap nog goed zichtbaar. Stille getuigen van de trieste zijde van onze waterstaatsgeschiedenis.

Krt.Blankenham

Kaart van Blankenham, met in het noordoostelijk deel oud landschap van noordwest Overijssel en in het zuidwestelijke deel de Noordoostpolder. Op de grens van beide landschappen bevindt zich de oude zuiderzeedijk. Daar zijn de bochten om de wielen, overblijfselen van de dijkdoorbraken goed zichtbaar. Het kruithuisje bevindt zich in de bocht van de dijk bij de oostelijke entree van het dorp. Bron​: opentopo.nl (2015)

In die jaren was men niet in staat, politiek of technisch, of allebei, om echt afdoende preventieve maatregelen te nemen zoals de uiteindelijke afsluiting. Dan moet je als samenleving wel zorgen voor een systeem om de bewoners van de achter de zwakke zeedijk gelegen lage veengebieden te waarschuwen voor naderend onheil. Daarvoor was het geluid van kerkklokken niet sterk genoeg. Een kanon biedt dan meer uitkomst.

Eén kanonschot van een speciaal daarvoor bestemd hoogwaterkanon betekende hoogwater, twee schoten gevaarlijk hoogwater. Als het water tot aan de kruin van de dijk stond werden drie schoten gelost, bij een dijkdoorbraak vier.

Het zuiderzeestadje Blokzijl, de voormalige turfdoorvoerhaven, toont nu trots een voormalig hoogwaterkanon aan de vele toeristen, die zich nauwelijks zullen afvragen waarom zo’n groot kanon op de eigen huizen aan de overzijde van de havenkolk staat gericht.

Andere hoogwaterkanonnen waren te vinden aan de zuiderzeedijk, zoals bij het slaperige dorpje Blankenham. Een van die kanonnen staat er nog. Voor het laatst gebruikt in 1928.

Hoogwaterkanon

Het oude hoogwaterkanon staat op een verweerd onderstel​ en is gericht op het land achter de zeedijk. Plaats en jaar van fabricage zijn nog goed leesbaar. Op de achtergrond een van de kolken (wielen), ontstaan bij een dijkdoorbraak. Foto: Henk Jan Derksen.

Voor het kunnen afschieten van het kanon was uiteraard kruit nodig. En om het kruit droog te houden zijn daarvoor op redelijk droge plekken kruithuisjes gebouwd. Met dikke muren. Wanneer zich onverhoopt een ontploffing zou voordoen, zou het houten dak omhoog worden geblazen en zouden niet de muren in wijde omgeving schade veroorzaken.

Zo’n noodzakelijk kruithuisje ontbreekt in Blokzijl, maar langs de dijk in Blankenham staat er nog één. De dijk heeft geen waterkerende functie meer, de zeldzame toerist kijkt over drooggevallen land met een verweesde blauwe peilschaal in het gras. Aan de andere kant van de bocht in de dijk ligt een wiel, met aan de voet van de dijk het kruithuisje. En op de dijk het laatste van twee kanonnen, gemaakt in 1817 in Luik.

Het kruithuisje ziet er goed onderhouden uit, maar het blijkt in 1991 te zijn gereconstrueerd op basis van oude bouwtekeningen. Dat is voor Rijksmonumentenzorgers blijkbaar reden om het object niet op de monumentenlijst te plaatsen. Want reconstructie is voor moderne monumentenzorg veelal taboe.

Kruithuisje

Het gereconstrueerde kruithuisje is opengesteld. In tegenstelling tot de vermelding op de deur is buskruit niet meer aanwezig. Foto: Henk Jan Derksen.

Maar de gemeente Steenwijkerland heeft het kruithuisje wel op de eigen lijst geplaatst.
Het gebouw is niet alleen op verantwoorde wijze gereconstrueerd, met complimenten aan waterschap Reest en Wieden, het ligt ook in een toepasselijke context: aan de om de kolk heen geleide dijk, nabij het hoogwaterkanon en de peilschaal. Bovendien is het ook nog voorzien van een kleine collectie attributen van dijkbewakers. De gehele ruimte afgesloten met een glazen deur, gratis toegankelijk als een mini-museum of manshoge vitrine.

Ruimtelijke samenhang van dit watererfgoed maakt dit ensemble meer waard dan alleen een reconstructie van een kruithuisje.

Terecht koesteren gemeente en waterschap dit object dat getuigt van de verantwoordelijkheid voor veiligheid en droge voeten. En dus ook voor je kruit droog houden ….

Henk Jan Derksen

Verder lezen?

Advertenties

WaterHeritage abroad: Sri Lanka

De zomer is hét moment om er op uit te gaan en nieuwe plekken te ontdekken. In binnen- of (ver) buitenland. Dit jaar stond voor mij Sri Lanka op het reisplan, een prachtig eiland voor de zuidkust van India.

Sri Lanka kent afwisselende landschappen, indrukwekkende bouwwerken, tropische temperaturen, gastvrije bevolking en een mix aan culturen. Het land heeft ook een rijke en bewogen geschiedenis, met verschillende bezettingen en oorlogen, een belangrijke handelspositie en veel migratie. De Portugezen bezetten het land in de 16e eeuw, de Nederlanders halverwege de 17e eeuw en de Engelsen begin 19e eeuw. In het land zijn dan ook sporen van de Europese bezettingen te vinden. Zo wordt er bijvoorbeeld op veel plekken Engelse zwarte thee (met melk en suiker) geschonken, in het landschap zie je forten en kanalen door Nederlanders gebouwd,  en in het westen veel katholieke kerken die herinneren aan de Portugese tijd. Sri Lanka kent daarnaast een lange geschiedenis met veel legendes en mystieke verhalen. Deze rijke geschiedenis maakt dat Sri Lanka anno 2015 acht Unesco sites bezit:

Cultuur

  1. Oude Stad van Polonnaruwa(1982)
  2. Oude Stad van Sigiriya(1982)
  3. Gouden Tempel van Dambulla(1991)
  4. Oude Stad van Galle en zijn vestingwerken(1988)
  5. Heilige stad Anuradhapura(1982)
  6. Heilige Stad van Kandy(1988)

Natuur

  1. Centrale Hooglanden van Sri Lanka (2010)
  2. Sinharaja Forest Reserve(1988)

 Dutch canal_Negombo_foto Nelleke Manschot   

Zicht op een kanaal in Negombo, van oudsher een belangrijke handelsroute voor de Nederlanders om specerijen te vervoeren. Tegenwoordig wordt nog maar een klein deel van het kanaal gebruikt, en dan als haven. Foto: Nelleke Manschot

Maar bovenal maakte het eeuwenoude irrigatiesysteem van Sri Lanka een grote indruk. Een systeem dat uit noodzaak is ontstaan, innovatief is doorontwikkeld en zijn betekenis door de tijd heen heeft bewezen.

Sri Lanka kent lange droge periodes en korte hevige regenseizoenen. Het groeizame klimaat biedt kansen voor grote oogsten, mits er water is. Zonder kunstmatige opslag van water zou het menselijk bestaan in de droge gebieden (centrale noorden) van Sri Lanka onmogelijk zijn geweest. De waterbehoefte voor de landbouw is daarbij groot, omdat rijst het hoofdvoedsel was (en nog steeds is). De teelt geschiedt in waterterrassen en is alleen mogelijk door veel en voldoende aanvoer van water. Om de terrassen van water te voorzien werd neerslag opgevangen in reservoirs. Vanaf ongeveer de 6e eeuw voor Christus begon men met het bouwen van de eerste reservoirs en het irrigeren van gronden. Per dorp werden kleinschalige reservoirs gebouwd met een eenvoudig kanaal-systeem. Later is dit doorontwikkeld tot het tank-irrigatie systeem.

Main agro-climate zones of Sri Lanka    schematic_tank_irrigation_system_dhammasena_2010_sri lanka

Afbeelding: Main agro-climate zones of Sri Lanka Afbeelding: Sociale organisatie van het tank-irrigatie-systeem, toegepast in de ‘Dry zone’ van  Sri Lanka

De ontwikkeling van het irrigatiesysteem in Sri Lanka is uniek in de wereld. In de 6e eeuw voor Christus kende het land al grote aarden dammen (elf mijl lang en zeventig voet hoog) en een reservoir van 17 miljoen m3. De kennis en kunde van Singalese ingenieurs is ook zichtbaar in de uitvinding van sluizen, zoals bijvoorbeeld de ‘Biso Kotuwa’. Er zijn meer sluistypen bekend in de Singalese beschaving, maar dit is de bekendste. Er worden verschillende functies aan dit sluistype toegekend. De Biso Kotuwa werd in Sri Lanka gebruikt ter regulatie van het waterniveau in het reservoir. De uitvinding van deze sluis is gedateerd in de periode tussen de 4e eeuw voor Christus tot de 1e eeuw na Christus.

Biso Section copy

Typical section through a Biso Kotuwa (bron: http://udithawijesena.blogspot.nl/2014/05/biso-kotuwa.html)

En de ‘Biso Kotuwa’ functioneert nog steeds. Mede dankzij deze uitvindingen kon het irrigatiesysteem worden doorontwikkeld en werd het geprofessionaliseerd door de eeuwen heen.

Vandaag de dag heeft Sri Lanka ongeveer 10.000 dorpreservoirs. Daarnaast heeft Sri Lanka 59 gigantische reservoirs verdeeld in dertien districten in de ‘Dry Zone’. De reservoirs behoren nu nog steeds tot de mooiste en grootste werken van hun soort in de wereld. En het complexe irrigatiesysteem is ook altijd nog van levensbelang voor Sri Lanka.

excursions-3_ugaescapes_Wewa_Anuradhapura 

Bijschrift: Foto van Unesco site Anuradhapura en een van de grote reservoirs bij de stad, genaamd Tissa Wewa.

De stad Anuradhapura is omringd door drie grote reservoirs. Gebouwd om water op te slaan dat gebruikt werd om de omliggende bouwgronden te irrigeren. De grootste van deze reservoirs is Nuwara Wewa, ligt ten oosten van de stad en verspreid zich over een gebied van 120 km2. De bouw startte 20 jaar BC en het werd uitgebreid door de latere koningen. In het zuidwesten ligt het 160 ha groot Tissa Wewa, gebouwd door Devanampiya Tissa. En in het noorden ligt het oudste reservoir van de stad: het 120 ha groot Basawakkulama. Hiervan wordt gezegd dat de oorsprong terug gaat tot de vierde eeuw voor Christus.[1]

Ons land, Nederland, staat bekend om haar dijken en polders, maar zo heeft elk land een eigen relatie met water. Zo ontdekte ik afgelopen zomer de kanalen, dammen (dijken) en reservoirs van Sri Lanka. Watererfgoed vind je over de hele wereld. Elkaars ervaringen en expertise wereldwijd delen is waardevol voor onze toekomst in het leven met water.

Een mooie (na)zomer, vol met historische ontdekkingen, toegewenst!

Nelleke Manschot

Lees meer over het irrigatiesysteem in Sri Lanka:

[1] 2014, Eyewitness Travel Sri Lanka.

Nationaal icoon zonder monumentenstatus

De Afsluitdijk is aan revisie toe. Vorige maand presenteerde Minister Melanie Schultz van Haegen (VVD, Infrastructuur en Milieu) het Ontwerp-Rijksinpassingsplan Afsluitdijk. Het bijbehorende Masterplan beeldkwaliteit Afsluitdijk van Feddes/Olthof landschapsarchitecten en architectenbureau Paul de Ruiter geeft aan waar plaats is voor behoud en vernieuwing van het waterbouwkundige icoon.

Een langverwachte upgrade voor een nationaal icoon, of een gevaar voor de cultuurhistorie van een monumentaal waterkering (die eigenlijk een dam is)?

Het begon allemaal met het plan voor de inpoldering van de Zuiderzee. Dat plan, van Ingenieur Cornelis Lely, bestond al sinds 1891. Het belangrijkste motief voor het plan was het droogleggen van vruchtbare kleigronden. De uitvoering werd geraamd op 200 miljoen gulden – evenveel als de gehele staatsbegroting van één jaar – en werd daarmee te duur bevonden. De voordelen van kustlijnverkorting en bescherming voor overstromingen werden daarbij nog nauwelijks meegewogen. Het plan verdween, zeker na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog, in de la.
Pas toen er mensenlevens verloren gingen, bleek het kabinet bereid te investeren in de afsluiting van de Zuiderzee. Na de Zuiderzeevloed van 1916 wogen de voordelen van een afsluiting en inpoldering van de Zuiderzee definitief zwaarder dan de kosten en verliezen die de visserijsector zou lijden. Lely’s plan werd weer uit de la genomen. In 1918 ging het kabinet akkoord met het project, waarna in 1927 met de aanleg van de Afsluitdijk gestart werd. Met vanuit hedendaags perspectief primitieve middelen maar met een aanstekelijke bouwlust en ambacht werd in vijf jaar tijd een dam van 30 kilometer aangelegd; een prestatie die de internationale vooraanstaande positie van Nederland op het gebied van waterbouwwerken bevestigde.
Eén kloeke lijn sluit sindsdien het IJsselmeer af van de Waddenzee. Wie vandaag over de Afsluitdijk rijdt, rijdt over een relatief eenvoudig vormgegeven, eenvormig civieltechnisch kunstwerk. Het begin en eind worden gemarkeerd door de imposante, functionalistische Stevin- en Lorentzsluizen van architect Roosenburg. Het monument in de vorm van een uitkijktoren van architect Dudok vormt een visueel hoogtepunt op de grens tussen zout en man-made zoet.

Al in 2006 bleek de Afsluitdijk niet meer te voldoen aan de veiligheidseisen. In het Deltaprogramma 2015 is daarom 854 miljoen euro uitgetrokken voor het project Toekomst Afsluitdijk. Dit heeft als doel de veiligheid van de dam te verbeteren, de capaciteit van de waterafvoer te vergroten en tegelijk ruimte te creëren voor andere ambities, allemaal in het kader van het nieuwe Deltaprogramma. Concreet betekent het dat komende jaren de dam over de gehele lengte overslagbestendig gemaakt zal worden en de spui- en schutsluizen versterkt zullen worden. De bestaande gemalen worden uitgebreid met grotere pompen, waardoor ze de grootste afvoercapaciteit van Europa zullen krijgen. De meer bijzondere plannen zijn bijvoorbeeld de aanleg van een vismigratierivier, een stromingsenergiecentrale en een ‘beleefcentrum’. Hiermee moet de Afsluitdijk opnieuw het paradepaardje worden van de Nederlandse waterbouwkunde en een icoon van Nederland. Met het bijbehorende toerisme, uiteraard. Hoewel het Masterplan strenge eisen stelt aan de nieuwe ontwikkelingen en een relatie met de cultuurhistorische waarden propageert, zullen er duidelijk zichtbare veranderingen plaats gaan vinden op en aan de Afsluitdijk

En juist daar klinkt kritiek op, en niet uit onbekende hoek. Onder andere de Stichting Afsluitdijk pleit al jaren voor het toevoegen van het gehele dijktracé aan de nationale monumentenlijst (en zelfs aan UNESCO’s werelderfgoedlijst). Hoewel de verschillende bouwwerken los wèl rijksmonumenten zijn, is de dam als geheel dat niet. Terwijl in de eenheid van het geheel juist een monumentale kracht schuilt. De stichting ziet deze kracht verloren gaan met de geplande ingrepen. Het is een conservatieve vrees dat alles wat aan de dam toegevoegd zou worden, afbreuk zou doen aan het karakter ervan. Maar juist een monumentenstatus kan de monumentale kracht van een object bedreigen.

Afsluitdijk impressie2 (3)

Bijschrift foto: Impressie nieuwe heftorens aan IJsselmeerzijde, Feddes/Olthof Landschapsarchitecten & Architectenbureau Paul de Ruiter

Een volk dat leeft bouwt aan zijn toekomst.
Dat is de leus die al sinds 1932 op het reliëf staat op het monument in het midden van de Afsluitdijk. Met deze gedachte is men bijna 100 jaar geleden begonnen aan het bouwen van een dijk om zo de inpoldering van gigantische stukken land te kunnen realiseren. En juist in de geest van deze gedachte, zullen wij, als volk dat leeft, moeten bouwen aan de toekomst. Een monumentenstatus zou verstarrend zijn, juist voor een object dat zo rationeel en functioneel ontworpen en tegelijk zo in verandering is als de Afsluitdijk. Zeker, de dam is een icoon en nationaal symbool. Al tijdens de planvormingsfase is de RCE betrokken bij het Masterplan. Rondom de plannen opereert een werkgroep Ruimtelijke Kwaliteit en een kwaliteitsteam onder leiding van prof. Ir. Eric Luiten. Hiermee is de cultuurhistorie een integraal onderdeel geworden van de plannen. In het Masterplan is het verleden geen star gegeven, maar een basis om op voort te bouwen. Zo worden bijvoorbeeld de spuisluizen van Roosenburg uitgebreid door een rij nieuwe heftorens toe te voegen aan de IJsselmeerzijde. De bestaande torens behouden hun functie en de nieuwe torens worden in hetzelfde ritme geplaatst. De eigentijdse vormgeving van de nieuwe torens moet zorgen voor een spectaculaire eenvoud, waardoor ze het ritmische vormgevingsprincipe van de bestaande Afsluitdijk versterken. Door antwoord te geven op de bestaande context versterken erfgoed en technologie elkaar en krijgen de ingrepen een historische verankering.

Ook de andere wateropgaven van de komende jaren – op welke schaal dan ook – zullen ongetwijfeld aan kracht winnen door de kansen die erfgoed biedt al tijdens de planvorming mee te nemen. Een volk dat leeft bouwt door aan zijn toekomst.

Lees verder:

Rijkswaterstaat – Ontwerp-Rijksinpassingsplan Afsluitdijk
http://www.deafsluitdijk.nl/wp-content/uploads/2014/05/Ontwerp-Rijksinpassingsplan-Afsluitdijk.pdf

Feddes/Olthof Landschapsarchitecten en Architecten-bureau Paul de Ruiter – Masterplan Beeldkwaliteit Afsluitdijk Van Afsluitdijk naar Aansluitdijk
http://www.dearchitect.nl/binaries/content/assets/architect/nieuws/2015/05/19/verdieping-masterplan-afsluitdijk—pers.pdf

NRC 16 mei 2015 – Versleten Afsluitdijk verdient grootse en effectieve aanpak
http://www.nrc.nl/handelsblad/van/2015/mei/16/versleten-afsluitdijk-verdient-grootse-en-effecti-1495027

De Ingenieur – Afsluitdijk in revisie
http://www.deingenieur.nl/artikel/afsluitdijk-in-revisie

 Auteur: Luc Timmermans

Erfgoedethiek onder druk

Hoe zorgen we voor het waterland van onze kleinkinderen? Deze vraag stelde Eric Luiten, Rijksadviseur Landschap en Water, bij de Netwerkdag Water en Ruimte van Platform31 in Utrecht op 17 maart. Zien we nog wel dat water, landschap en ruimte onlosmakelijk verbonden zijn? Het opknippen hiervan in verschillende beleidsterreinen ondergraaft de samenhang dat juist de kracht is van het oeroude Hollandse landschap.

Luiten presenteerde een model om over na te denken.

fasen PLANKADERING PLANVORMING PLANUITVOERING
partijen publieke of publiek/private partijen technici, calculators, ontwerpers opdrachtgevers en -nemers
normen consistentie, overeenstemming en verantwoordelijkheid professionaliteit,

flexibiliteit en

dienstbaarheid

betrouwbaarheid,

inventiviteit en

loyaliteit

In dit model pleit Luiten voor een ander type oordeelsvorming binnen het kader van een nieuwe ethische visie om de twee lagen, de partijen en de normen, met elkaar te verbinden. Daar ligt vandaag de crisis:

  • er is onvoldoende eenheid van handelen;
  • er zijn problemen op niveau van bestuurlijke controle;
  • te makkelijk gebruik van alle mogelijke middelen zonder de nodige terughoudendheid mbt landschappelijke kwaliteiten;
  • fuzzy opdrachtgeverschap dat te veel ruimte laat voor onhelderheid, en
  • verlegenheid bij confrontatie met een mondige samenleving.

Er is een kwaliteitsimpuls nodig omdat het Deltaprogramma onze topografie gaat herordenen. De minister heeft deze opgave op het bordje van de waterschappen gelegd, maar zijn ze daartoe toegerust?

Auteur: GerhardMark van der Waal

Teamuitje stichting WaterHeritage in Delft, Omringd door water

Donderdag 26 maart was het weer tijd voor ons halfjaarlijkse teamuitje, dat ons dit keer naar de Prinsenstad Delft bracht.

De ochtend was gereserveerd voor wat daadkrachtig vergaderwerk (een aantal beleidsstukken werden afgerond), zodat de middag in het teken van ontspanning, kennismaking en verdieping kon staan. Hoewel er een aantal afmeldingen waren geweest, zaten we met acht man sterk rond een grote lunchtafel in de binnenstad. Onder het genot van de lunch volgde een eerste kennismaking (niet iedereen had elkaar al eens ontmoet) en vervolgens drie korte lunchpitches over onze lopende projecten Stad&Water, Waterwerkenwiki en Beekherstel Limburg. We merkten meteen wat de meerwaarde is van een breed netwerk: er werden direct tips en namen genoemd die ons verder kunnen helpen bij de projecten.

Irina had als gastvrouwe een toepasselijke wandeling voorbereid langs een aantal van de vele bruggen die Delft telt, maar dat deel van ons programma viel helaas jammerlijk in het water (of eigenlijk: het water viel jammerlijk op ons programma). We zijn nog snel langs een aantal historische gebouwen en bruggen in de buurt van de Markt gelopen, maar zochten al snel de warmte van onze volgende locatie, ‘t Postkantoor. Van het oude Postkantoor was helaas van binnen niet veel meer te herkennen, maar het was een prima locatie voor de ‘teambuilding’-opdracht die er gepland stond.

20150326_164421

Omdat we elkaar nog niet zo goed kennen, was de opdracht vooral gericht op het elkaar beter leren kennen. En dat moest ook wel, want… we kwamen vast te zitten op een terp! In twee groepen speelden we het scenario dat de dijken doorbraken en met ons team vast kwamen te zitten in het water. Het was erg leuk om te zien dat de groepen twee tegengestelde strategieen hadden gekozen om te overleven: vluchten en wachten op hulp. We zullen nooit weten wie het had overleefd, maar Nederland is in ieder geval weer een aantal waterbewuste burgers rijker…

Geef watererfgoed een toekomst!

PERSBERICHT

2 maart 2015

Stichting WaterHeritage en Heemschut overhandigen Peter Glas, voorzitter van de Unie van Waterschappen, de Erfgoedagenda over het belang van erfgoed na de waterschapsverkiezingen.

Op maandag 2 maart 2015 a.s. om 11 uur zal Peter Glas, voorzitter van de Unie van Waterschappen (UvW) het eerste exemplaar van de Erfgoedagenda Waterschapsverkiezingen 2015 in ontvangst nemen uit handen van GerhardMark van der Waal, coördinator van Stichting WaterHeritage en Karel Loeff, directeur van Erfgoedvereniging Heemschut. De bijeenkomst vindt plaats op het kantoor van de UvW in Den Haag.

Overhandiging Erfgoedagenda 2 maart 2015

De Erfgoedagenda is een initiatief van de Stichting Waterheritage (www.waterheritage.nl) in samenwerking met Kunsten ’92, erfgoedvereniging Heemschut en enkele andere partijen uit het erfgoedveld (Nationaal Restauratiefonds, Koninklijke Nederlandse Oudheidkundige Bond en OPEN, de Organisatie van Provinciale Erfgoedhuizen in Nederland).

Het onderwerp erfgoed heeft bij veel waterschappen een plek gekregen. De opstellers zijn van mening dat het erfgoed een verdere structurele borging in de wateropgaven van de waterschappen in de toekomst verdient. In de Erfgoedagenda staat hoe wij als erfgoedsector denken dat waterschappen dit vorm zouden kunnen geven. Door middel van vijf aanbevelingen en met concrete voorbeelden omlijst is de Erfgoedagenda een duidelijke oproep om erfgoed en wateropgaven met elkaar te verbinden.

Peter Glas, voorzitter Unie van Waterschappen: “Ons systeem van waterlopen, dijken en polders en de vele waterwerken en gebouwen zijn van grote waarde voor de Nederlandse identiteit. Internationaal kijkt men met bewondering naar ons landschap en hoe wij het hier bestuurlijk en financieel hebben geregeld.”

Doelgroepen van de Erfgoedagenda zijn alle kandidaten van alle partijen op de lijsten van de Waterschapsverkiezingen, de waterschappen  en voorts iedereen die erfgoed in het algemeen en watererfgoed in het bijzonder een warm hart toedragen.
Heeft u vragen of opmerkingen naar aanleiding van deze agenda neemt u dan contact op met de Stichting WaterHeritage.

Voor het eerst vinden de waterschapsverkiezingen plaats tegelijk met die voor de Provinciale Staten. Wilt u zich oriënteren in de lijsten en kandidaten voor de waterschapsverkiezingen kijk dan op http://www.kieskompas.nl

Het staat een ieder vrij de Erfgoedagenda te kopiëren en verder te verspreiden. De Erfgoedagenda is ook te downloaden vanaf de websites van de ondertekenaars.

Noot voor de redactie:

Voor vragen kunt u contact opnemen met Stichting Waterheritage: Edwin Raap (06-36087820; e.raap@waterheritage.nl), GerhardMark van der Waal (06-22591575; gm.vanderwaal@waterheritage.nl) of met Heemschut (Mathijs Witte, 06-41392195, witte@heemschut.nl)

Erfgoednota

Erfgoedagenda Waterschapsverkiezingen 2015

Het is de laatste jaren gebruikelijk dat voorafgaand aan verkiezingen allerlei belanghebbenden hun standpunten naar voren brengen bij de politieke partijen. De natuursector is daar vrij succesvol in, maar in erfgoedland is het nog wat zoeken.
Kunsten ’92 bracht enkele jaren terug een manifest uit voor de gemeenteraadsverkiezingen en deed dat eind 2014 ook rondom de provinciaal Statenverkiezingen. Dit bracht WaterHeritage op het idee om rondom de waterschapsverkiezingen ook erfgoed onder de aandacht te brengen van de waterschappen.
Weliswaar is er besef van traditie en worden door veel waterschappen cultuurhistorische objecten gekoesterd, maar naar onze mening blijft het te fragmentarisch. WaterHeritage heeft contact gezocht met Kunsten ’92 om het idee verder vorm te geven. Ook zij waren enthousiast en het project was geboren. Schrijven, schaven, vormgeven gingen best snel. De mee-ondertekenende partijen waren ook vlot gevonden en zo ligt daar nu dus ineens een mooi product. Digitaal te downloaden en in 15.000-voud gedrukt.
Het verzamelen van namen en adressen was een flinke klus, maar de samenwerking binnen het team van WaterHeritage was uitstekend, zodat het uiteindelijk helemaal goed kwam.

Uiteraard hopen we dat de inhoud blijft hangen bij de coalitievorming in de waterschappen en dat erfgoed gekoppeld kan worden aan de grote wateropgaven van de komende jaren!